Losse
wierook, stokjes, en
olie
Er
zijn veel verschillende soorten wierook in omloop en allerlei manieren
om ze te
gebruiken. Het is daarom handig om enig licht in deze duisternis te
doen
schijnen en wat begrippen op een rijtje te zetten.
|
Het woord wierook : Hierover
bestaat veel verwarring en dat komt omdat het verschillende
betekenissen heeft: 1:
Wij-rook, oftewel gewijde rook, dan wel heilige rook. Alle plantaardige
en chemische stoffen die door verbranding geur en
rook doen vrijkomen. Stokje, kegeltje of losse harsen, in deze
betekenis is alles wat in rook opgaat wierook. 2:
Olibanum,
hars van de wierookboom, de Boswellia.
Het komt uit Arabië en werd gedurende vele eeuwen in
de Christelijke kerken gebruikt in het wierookvat en staat bekend om
zijn frisse, prikkelende geur. Vanwege het feit dat deze religie reeds
lang Europa heeft overheerst wist men niet meer dat er ook nog andere
stoffen waren die konden worden gebruikt als 'heilige rook'. Wanneer je
in bv een apotheek vraagt naar wierook krijg je Olibanum. De Engelse
naam voor Olibanum is Frankincense. |
"tranen"
van de wierookboom : Olibanum |
|
Losse wierook Van oudsher is dit de traditionele manier om geurstoffen te laten vrijkomen. Op gloeiende kooltjes worden geurige planten, harsen, gommen en olieën gedaan waarna ze vrijwel onmiddelijk hun geur afgeven aan de omgeving. In de regel worden mengsels van allerlei stoffen gebruikt. Het wierookvat zoals dat in sommige Christelijke kerken wordt gebruikt is een goed voorbeeld van losse wierook, maar ook het smudgen zoals diverse Indianenstammen dat doen. |
||
|
Het
grote voordeel van dit type wierook is je onafhankelijkheid: Je bent op
deze eenvoudige wijze in staat om jouw eigen geurstoffen als wierook
toe te passen, en je eigen combinaties te ontdekken. Je kan bij wijze
van spreken op een idee komen van als ik nou eens lavendel, rozemarijn
en dennennaalden verpulver in gelijke hoeveelheden en dan door elkaar
meng, om tien minuten later al te ervaren wat deze combinatie oplevert.
In de winkels is er een groot aanbod aan kant- en klare mengsels om op
kooltjes te stoken. Een ander groot voordeel is haar
oorspronkelijkheid: tijdens een ceremonie, meditatie of een divinatie
zien de soms dikke rookwolken er mooi uit en voel je contact ontstaan
met andere werkelijkheden. Voor mensen die zich thuis voelen in
Sjamanistische tradities is losse wierook zonder meer aan te raden daar
contact met natuurlijke stoffen en processen vrijwel naadloos overgaat
in spiritualiteit. |
|
|
|
|
||
|
|
Nadeel
van losse wierook is haar oncontroleerbaarheid: vaak ontstaan scherpe
brandluchten die de oorspronkelijk heerlijke geuren teniet doen, is de
rookontwikkeling hinderlijk en kan op de longen slaan. Oorzaak van de
brandlucht is dat stoffen volledig gaan verbranden wanneer ze niet
tijdig van de hete kolen af worden gehaald. Bij deze volledige
verbranding ontstaan gifstoffen die schadelijk kunnen zijn voor de
gezondheid. Een ander nadeel is overduidelijk veiligheid: Kooltjes zijn
vaak extreem heet en kunnen vonken gaan spatten. Het bakje waarin het
zich bevindt kan hierdoor oververhitten waardoor het niet meer vast te
pakken is. Ook de wierook zelf kan gaan vonken of spatten. Een
duidelijke uitzondering moet gemaakt worden voor het Japanse
Kodo-systeem van losse wierook, kijk voor details in het hoofdstuk over
wierook gebruiken. |
|
|
Wierookstokjes: Het
is ongeveer 1500
jaar geleden dat het wierookstokje is uitgevonden in Tibet. Het
wierookstokje kan simpelweg aangestoken worden aan het puntje en brandt
dan verder zelfstandig op. Het stokje kan in een speciale houder worden
gestoken of in een bakje met zand zodat de as wordt opgevangen. Het
stokje bestaat uit verpoederde geurstoffen en brandstoffen die met
behulp van een bindmiddel aan elkaar zijn geplakt. We onderscheiden
grofweg twee modellen : •Tibetaanse wierookstokjes : Bij dit model wierookstokje is
geen bamboe kern aanwezig en bestaat het stokje puur uit geur- en
brandstoffen. De stokjes zijn breekbaar en moeten voor transport goed
verpakt worden. Ze worden geroemd om hun zuiverheid. Zowel Japan als
Tibet hebben een traditie van zuivere Tibetaanse stokjes. •Wierookstokjes met bamboe kern: Voor de stevigheid is alles om een
flinterdun bamboestokje geplakt. Bamboe ruikt bij verbranding slechts
matig waardoor de andere geurstoffen nog goed blijven ruiken. Stokjes
zijn nu onbreekbaar geworden en kunnen makkelijk worden gebruikt en
getransporteerd. Je kunt wel stellen dat de belangstelling van het
grote publiek voor wierook is begonnen vanwege het wierookstokje met de
bamboe kern. Ze zijn verkrijgbaar in allerlei lengtes en maten en ook
weer onder te verdelen in twee subsoorten: -Gedoopte wierookstokjes : Hier worden bamboestokjes
voorzien van een omhulsel van Sandelhout of Houtskool. Dan worden deze
stokjes gedoopt in een parfumoplossing of etherische olie om ze te
voorzien van een geur. Vervolgens worden ze geseald in plastic en
verder verpakt. Het gaat hier feitelijk om de verdamping van olie op
een slimme manier. -Masala stokjes : Dit is de Indiase term voor
stokjes met natuurlijke ingrediënten. Duurder, maar kwalitatief beter
dan gedoopte stokjes. |
Tibetaans
model stokje |
|
Stokjes
met bamboe kern |
|
|
Ten
opzichte van losse wierook heeft stokjeswierook als voordeel dat het
slechts een kwestie van aansteken is en weinig rompslomp geeft. Als
nadeel geldt een grotere beperking aan mogelijke geuren omdat je nu van
een fabrikant afhankelijk bent wat hij een lekker geurtje vindt.
Bovendien moeten stokjes voldoende brandstof aan boord hebben omdat ze
zelfstandig moeten branden, dit in tegenstelling tot losse wierook. Ook
is het zo dat een fabrikant vaak al of niet giftige hulpstoffen
toevoegt zoals Salpeter, Kaliumchloraat, en kleurstoffen. Een
maatschappelijk nadeel van stokjeswierook kan zijn dat ze tot stand
zijn gekomen via kinderarbeid, andere vormen van slavernij, of
plundering van natuur. Helaas zijn er geen keurmerken of richtlijnen op
dit gebied en zijn we als consument volledig afhankelijk van de
willekeur van fabrikanten. Op verpakkingen vinden we maar slechts
zelden informatie over onder welke omstandigheden het product tot stand
is gekomen. Door
zelf aan de slag te gaan met wierookstokjes maken kun je deze nadelen
ondervangen en zelf het genoegen smaken om vanuit je eigen receptuur
een wierookstokje te maken. |
|
|
•Wierookkegeltjes
en andere vormen
: Wierook die uit zichzelf brandt maar dan de vorm heeft van een
kegeltje. Ook zo zijn er wierookspiralen en wierookblokken, in de
handel. Er zijn ook wieroken die speciaal bestemd zijn als
insectenverdrijver of die waarvan de as stevig blijft en waarop een
tekst verschijnt nadat het verbrand is. Deze producten zijn in de regel
gedoopt in parfum of hebben een parfum kern.
|
|
|
Etherische olie: Uit
vele soorten planten zijn de kenmerkende geurstoffen te halen,
bijvoorbeeld via distillatie. We spreken van etherische(vluchtige)
olie. Zo wordt bijvoorbeeld rozenolie gemaakt door rozenblaadjes in een
distilleervat te verhitten. Hier zijn grote hoeveelheden roos voor
nodig. 5000 kilo rozenblad levert 1 liter rozenolie op. Een klein
flesje is dan ook best wel duur. Naast
natuurlijke etherische olie kennen we ook olie die industrieel wordt
gemaakt en waar geen plant aan te pas komt. Een bekend voorbeeld van
een kunstmatige olie is Musk. Vroeger zeer zeldzaam omdat het een klier
was van het Muskushert die deze stof bevatte. Het hert stierf om deze
reden bijna uit, waarna in laboratoria tot acceptabele alternatieven
werd gekomen. Etherische
olie is op verschillende manieren te gebruiken: |
|
|
|
• Als parfum : (Letterlijk "Per Fumum" = Latijn
: Via de rook ) Feitelijk is parfum niets anders dan een mengsel van
diverse oliën op een basis van alcohol. Het is dan ook vrij eenvoudig
zelf te maken. Op de receptenpagina vind je een basisrecept voor
parfum. Binnen de cosmetische industrie wordt etherische olie massaal
toegepast. Van het gekapte Sandelhout wordt bijvoorbeeld 80% gebruikt
voor de productie van etherische olie die dan weer in allerlei
producten wordt verwerkt. • Als medicament : Bijvoorbeeld binnen de
Homeopathie, de Aromatherapie of de Ayurvedische therapie wordt
uitgegaan van de heilzaamheid van plantaardige etherische oliën. Dit is
een uitgebreid onderwerp waar ik in de links een aantal verwijzingen
naar zal geven. • Als geurstof om te verdampen : Minder bekend is om enkele
druppels olie in heet water te doen waarna een langzame verdamping van
geurstoffen plaatsvindt. Een groot arsenaal aan mogelijke geuren is zo
bereikbaar, het wordt erg gemakkelijk om je eigen reukzintuig op die
manier te ontdekken en te leren gebruiken. Eigen combinaties kunnen
worden gemengd tot een parfum om daarna te verdampen. Als nadeel kan
worden genoemd dat het een erg steriele methode is die gespeend is van
culturele wortels, maar dat is natuurlijk mijn eigen mening. Objectief
beschouwd is etherische olie een prima medium om bezig te zijn met geur. |
